IRAQÊ

Bi Navê Xwedayê Mezin û Dilovan

Mesaja Lîsteya Hevpeymanîya Kurdistanê

Lîsteya Hevpeymanîya Kurdistanê di Iraqa nû de, yek ji avakarên serekî yên demokrasî, azadî û federalizmê ye. Lîsteya wan hêzên xwedî tecribe û vîna kurdistanî ye, ku xwedî raboriye tijeserwerî û qurbanîdan e da ku hêvîyên gelê me bi cih bên û azadî, xweşguzeranî û ewlekarîya

welatê me bi cih bibin.

Ev lîsteya serwerîya qanûnê û damezrandina dewleta dezgehên sivîl e, ku dê li ser bingeharêzgirtina vên û azadîyên serekîyên mafên mirov be.

Ev lîsteya xebatê ye, da ku avakirin, akincîbûn, demokrasî, civaka sivîl, mafên jinan, azadîya hizrî û parastina mafên gelê me misoger bin.

Hevpeymanîya Kurdistanê giringîyeke serekî dide geşepêdana civaka Kurdistanê, xizmetguzarîyan pêşkêş dike û pêdivêyên her çîneka dîyarkirî ya civaka me li ber çav digire.

Ev Lîste xebatê ji bo xurtkirina pêgeha herêman dike û dixwaze, hemû deverên dabirî vegerin ser herêma Kurdistanê, destûra daîmî ya Iraqa federal bi cih bê, şopên tawanên rejîma rûxayî yên wek jenosîda gelê Kurdistanê nemînin û lêqewmî jî bên qerebûkirin.

Lîsteya Hevpeymanîya Kurdistanê, lîsteya jîyana bihevre ya aştîyane ya hêz û alîyên neteweyî, oldarî û îdeolojîk yên pêkhatên cor bi cor yên Iraqê li ser bingehên wekhevî, dadperwerî ûrêkeftinîya siyasî ye.

Tecribe û xebata hey hêz û alîyan û rêberîya partiyên hevpeyman, ji yekrêzîya gelê me re rasttirîn parêzvan in û ji bo parastina destkeftan û bicihanîna hêvîyên gelê me, garantiya xurtbûna statûya gelê me ne.

Êdî bila em ji bo hilbijartineka azad û saxlem ber bi pêş ve biçin, bila em deng bidin LîsteyaHevpeymanîya Kurdistanê, bila ji bo serxistina berbijarên lîsteya parastina gelê me, Lîsteya372 , hemû dengên me yek bin.

BERNAMEYA LİSTEYA HEVPEYMANİYA KURDİSTANÊ

Pirsên Çarenûsaz

Lîsteya Hevpeymaniya Kurdistanê dê ji bo van armancan bixebite:

Yekem: Daxwaza axê ku pêkhatiye ji bicihanîna maddeya 140ê ku dê bibe

garantiya ji bo:

1 Bi yekcarî nehiştina paşmayiyên Erebkirinê, raguheztin û derxistinê.

2 Bi awayeki aştiyane, tevî bajêrê Kerkûkê, vegerandina deverên Kurdistanî bo ser

herêma Kurdistanê.

Duyem: Daxwaza mulkiyeta samanan, ev jî ji bicihanîna maddeyên 111,112,141 ên

destûra Iraqê pêkhatî ye û dê bibe garantiya ji bo:

1 Gelê Kurdistanê dê digel petrolê,bi saman û dahatên suriştî behremend bibe.

2 Dê jêrxaneya aboriya Kurdistanê û binemayên niha û dahatûyê xweşguzeraniya

welatiyan bê vejandin.

Sêyem: Daxwaza hevpariya di warê desthilatdariyê de û rêxistina peywendiyên

navbera herêma Kurdistanê û hikûmeta federal ku ev jî ji berdewamkirina siyaseta

tewafuqê pêk hatiye û dê bibe garantiya ji bo:

1 Jiyana bihev re ya hemû pêkhatên cor bi cor yên Iraqê.

2 Serkeftina prosesa siyasî û damezrandina Iraqeka demokratîk, federal û fireyî.

3 Hemû pêkhat dê bigihin mafên xwe.

Asayiş

Hevpeymaniya Kurdistanê dê di warê ewlekariyê de ji bo van armancan bixebite:

1 Dabînkirina ewlekariya hemû welatiyan û parastina wan ji hemû gef û xeteran,

bê ku nasnameya wan a neteweyî, dînî û eknîk li ber çavbê girtin.

2 Xurtkirina giyanê aştiya civakî û jiyana bihevre ya ku dê li ser binemayên

rêzgirtina cudayiyan bê avakirin.

3 Parastina serweriya Iraqê li ser binemayên rêzgirtina serweriya welatên cîran,

aştiya cîhanî û destnewerdan li karûbarê navxwe yê hev..

4 Dabînkirina amêr û alavên nûjen û pêşkeftî ji hêzên polîsan û parêzkarên asayişa

welatiyan re, pêşkêşkirina alîkariyên pêdivê û perwerdekirina karmendên van

hêzan.

Azadiyên Bingehîn

Ji bo pêkanîna azadiyên bingehîn yên welatiyan, Lîsteya Hevpeymaniya Kurdistanê

dê ji bo van armancan bixebite:

1 Rêzgirtina hemû esasên mafên mirov û hemû azadiyên ku di belgenameyên

navdewletî de ji aliyê Neteweyên Yekbûyî ve hatine erêkirin.

2 Hemû kesek, pêkhateyek û grûpeka civakî di warê hizra xwe, pêşkêşkirina

taybetmendiyên xwe yên neteweyî û dînî de azad in û her weha, di warê pêkanîna

azadiyan de li ser bingeha parastin û îhlalnekirina azadî û taybetmendiyên kes,

pêkhat û grûpên din jî azad in.

3 Destûra Iraqê azadiya rêxistinbûna di nava partiyekê yan rêxistineka civaka sivîl

de, xwenîşandanê û grevê, di çarçoveya qanûnê de daye hemû kes û grûpekê û ji

wan re desteber kiriye û divê hukûmet jî, bi rêya qanûnê van maf û azadiyan

biparêze û di rûyê her kar û kirdarekê de raweste, dema ku ew kar û kirdar van

azadiyan sînordar bikin an îhlal bikin.

Xizmetguzarî

Yekem/ Xizmetguzariyên bingehîn

1 Mafê hemû welatiyan e, ku sûdê ji xizmetguzariyên av, kehreba, rê, pir, tendiristî

û jîngeha paqij werbigirin û erka hikûmetê ye, ku van xizmetguzariyan ji wan re

dabîn bike.

2 Berdewambûna prosesa avakirina gundan û divê giringî ji astê jiyanê, guzeranê û

kar re hebe, daku kuça ber bi bajêran ve bisekîne û kuça ber bi gundan ve dest pê

bibe.

3 Çareserkirina arêşeyên niştecihîbûnê ku Divê di vî warî de xanî û avayî bên

çêkirin, sulfeyên eqarî(kredî) yên demdirêj bên dan û rê ji kerta taybetî re hebe,

daku di vî warî de kar bike.

Duyem/Tenduristî

1 Pêşxistina kerta tendiristiyê ku di vî warî de nexweşxaneyên zêdetir û nûjen bên

avakirin, amûrên pêşkevtî bên kirrîn, doktor û karmendên vî warî bi awayekî

zanistiyane bên perwerdekirin û ev doktor û karmend, li derveyî welat jî beşdarî di

xulên zanistî bibin.

2 Gihandina xizmetguzariyên tendiristiyê bo hemû bajar,bajarok û gundên Iraqê.

3 Ji aliyê kalîte û biserçûyûnê ve kuntrolkirina bazara dermanan û amûrên

pizijkiyê.

4 Nehiştina bazirganiya bi endamên laşên mirovan û cezakirina yên ku vî karî dikin.

5 Derxistina qanûnekê ji bo rêxistina karên nexweşxaneyên taybet û klînîkên

pizijkiyê.

Sêyem/ Perwerde û Xwendin

1 Pêşxistina kerta perwerde û xwendinê, ku bi rêya demokratîzekirina sistema

perwerdeyê û peywendiyên rast ên navbera rêvebiran û desteya mamosta û

xwendvanan bê pêkanîn.

2 Bilindkirina astê zanistiyê, programên xwendinê û dabînkirina amûr û alavên

pêwîst û nû ji hemû qonaxên xwendinê re.

3 Di hemû astan de vekirina xulên rahênanê ji bo hemû mamosta û karmendên

perwerdeyê re.

4 Vekirina dayingeh(krêş), baxçeyên savayan, enstîtû û zankuyan li hemû

parêzgehên Iraqê û amadekirina mamosta, karmend û hemû pêdivêyên wan ên

zanistî.

5 Giringîdan bi xwendina bilind û bilindkirina Divê astê û emaneta zanistiyê di vî

warî de.

Warê Civakî

Geşepêdana civakî kevirê bingehîn yê pêşkeftina siyasî û aborî ye. Ji ber vê yeê jî,

dê Lîsteya Hevpeymaniya Kurdistanê, ji bo van armancan bixebite:

1 Pêkanîna aştiya civakî bi rêya parastina tevna civakê, pêgeha civakê, malbatê,

kêmkirina cudayiyên civakî û nehiştina hemû awayên cudayî yên ku li ser bingehên

neteweyî û dînî ne.

2 Divê giringî ji boneyên dînî re hebe û mizgeft, perestgeh û mezarên din, bên

restorekirin û keresteyên avakirinê ji wan re bên dabînkirin.

3 Qerebokirina maddî û giyanî ya kurdên Feylî, Êzdî, Şebek, Mendayî û hemû wan

pêkhatên neteweyî û dînî yên ku di serdemên cihê cihê de ji ber nasnameya xwe,

sitem li wan hatiye kirin.

4 Pêkanîna hemû binemayên qanûnî û praktîkî yên di heqê mafên Turkman, Aşûrî,

Kildanî û Armeniyên Iraqê de û hikûmeta federal, ji bicihanîna wan maddeyên

destûrî berpirsyar e.

5 Belavkirina hişyariya karkirinê û dabînkirina derfeta kar ji hemûyan re û ji bo

nehiştina bêkariyê jî, Divê rê ji karê kerta taybetî re bê vekirin.

6 Divê giringî ji rewşa kêmendaman re hebe û giringî ji wan kesan re jî hebe, ewên

ku xwediyên pêdivêyên taybetî ne û derfeta karkirinê ji wan re hebe û sûd jî, ji

berhemên wan hebe.

7 Divê giringî ji pîrejin û pîremêran re hebe, misogeriyên civakî ji wan re hebin,

cihên mana wan hebin û tendiristî û mirovaniya wan jî parastî bin.

8 Divê misogeriyên tendiristiyê, bûyeran, pîrîtiyê, pekkevtinê, ducaniyê û

wecaxkuriyê hebin.

9 Duristkirina karta misogeriya bêkariyê ji wan kesan re, wên ku nû ji zankuyan û

enstîtûyn mezûn bûne û ji bo yên ku li ser kar nemane, daku kar ji wan re bê

vedîtin.

10 Divê giringî ji sandikayên karkir, pîşeyî û cemawerî re hebe û giringî ji rêxistinên

sivîl re jî hebe. Divê azadî û serxwebûna van sandika û rêxistinan misoger bin, da

ku bi rastî bibin benda navbera civakê û hukûmetê.

11 Divê giringiyek mezin ji mafên jinan re hebe û ew jî dê bi rêya xweşkirina kar û

çalakiyên civakî, siyasî, aborî û rewşenbîriyên wan pêk bê û Divê sûd ji şiyanên wan

bê wergirtin. Divê ew hemû qanûn jî bên rastkirin, yên ku sitemê li jinan dikin û

buhayên wan kêm dikin.

12 Divê giringî ji genc û xortan re û ji daxwaz û berhemên wan re hebe, sûd ji

şiyanên wan di gelek waran de bê wergirtin, peydakirina derfetên guncantir daku

beşdariyê di siyasetê de bikin û bigihin statûya biryara siyasî di nava parlamento,

hikûmet, dezgehên cihê cihê, sdndîka û rêxistinên civaka sivîl de.

13 Divê giringî ji spor û werzişvanan re hebe û amûrên wan bên dabînkirin. Divê

alîkariya hemû tîp û çalakiyên werzişî bê kirin û lîzgehên nûjen li navendên

parêzgehan bên çêkirin. Divê lîzgehên millî jî li tax û bajêrên biçûk û gundan bên

çêkirin û seyran û hevrikiyên werzişiyên li ser astê parêzgehên Iraqê û derveyî

Iraqê jî bên sazdan.

14 Divê giringî ji taybetmendiya werzişa herêma Kurdistanê re, li ser astê

navdewletî, Asiya û deverê hebe.

15 Divê giringî ji wêjvan û rewşenbîran re hebe û ji tore, huner û hunermendan re

hebe. Divê rêzgirtin ji taybetmendiyên neteweyî re hebe û alîkarî ji afirandinê re

hebe. Divê giringî ji sînemayê re jî hebe û pêdivêyên wê bên dabînkirin.

16 Divê şûnwarên kevnên Iraqê bên parastin û kar jî bê kirin, da ku ew şûnwarên

hatine dizîn, dîsan bên vegerandin.

Aborî û Geşepêdan

Ji bo ku aboriyeka geş û dewlemend hebe û di xizmeta xweşî û pêşkeftina civakê de

be û li ser binemayên geşbûneka berdewam be, Lîsteya Hevpeymaniya Kurdistanê

dê ji bo van armancan bixebite:

Yekem: Babetên Serekî

1 Dê giringî ji avakirina jêrxaneya aboriya welat re hebe û ew jî bi rêya geşkirina

warên cor bi cor yên berhemanîn, çandin, turizm û pêşvebirina kerta petrol û gazê,

ku êdî pişta aboriya Iraqê , tenê bi petrolê ve neyê girêdan.

2 Piştvanîkirina binemayên aboriya azad, ku tê de dewlet li gora qanûna rêxistina

hevrikiyê kar bike. Ji bo ku piraniya xelkê jî sûdmend bin, xelk beşdariyê tê de bikin

û bi rêya plandanînê jî, geşbûn bê çêkirin.

3 Divê rolek zêdetir ji kerta taybetî re bê dan û sûd ji şiyanên sermayedaran bê

wergirtin.

4 Divê piştvaniya sermayedarên niştimanî li beramber sermayedarên biyanî bê

kirin, daku pirsa bilindkirina nirxên li bazarê bê kontrolkirin.

5 Bilindkirina bihayê dînarê Iraqê li beramber bihayê dolar û diravên din ên

biyanî.

6 Divê tekezî li ser hebûna qanûna parastina bikarber bê kirin.

7 Geşepêdana hemû corên pîşesaziya niştimanî, ku li gora hemû astên pîşesaziyê

yên mezin û navincî bin. Geşkirina projeyên biçûk, pîşesaziya temamkar, pîşesaziya

kumkirinê û alîkarîkirina van aliyan, hêsankarî ji wan re bên pêşkêşkirin û li gora

qanûnê rêxistî bin.

8 Pêşvebirin û çalakkirina sistema bankê, da ku bibe cihê baweriya welatîyan,

xwediyên pîşeyan, bazirganan, cotkaran û sermayedaran û hêsankarî û piştvanî ji

karên wan re hebin.

Duyem/ Çandinî

1 Divê giringî ji kerta çandiniyê re hebe û ew jî, bi rêya çêkirina projeyên stiratejîk,

avdanê, avakirina gundan, gihandina xizmetguzariyan, dayîna kredîyan ji bo

berhemanînê û xwedîkirina lawiran û xwedîkirina masî û tewalan çê dibe.

2 Dabînkirina tov, gilêşê, şitlên baş, alav û amîrên nûjen ji cotkaran re û ji

xwediyên terş û tewalan re. Herweha çêkirina bingehên hilgirtinê û enbarkirina

berhemên xwemalî.

3 Divê pirs û arîşeyên cotkaran û xwediyên berhemên navxweyî, li gora qanûnê

Lînkên pêre

· Zêdetir Güncel · ji Editor Nûçeya herî zêde hatiye xwandin li ser Güncel: PDK-Bakur li Almanya şehîdên Kurdistanê bibîranî

Puandana nûçeyê

Puan liserhev: 0 Deng: 0 Tika ye, vê nivîsarê binirxîne:

Alternatîf

Li ser kaxezê çap bike   Nûçeyê ji hevalê xwe re bişîne